TÜRKİYE’DE SEP-FRAND KONUSU ve BU KONUDAKİ KATKIMIZ

 Doç. Dr. Hamdi PINAR

Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi

"Rekabet ve Fikri Mülkiyet Hukuku Boyutuyla Dijital İnovasyonlar, Standardizasyon ve Lisanslama: SEP VE FRAND" adıyla sunduğumuz ve TÜBİTAK 1001 kapsamında kabul edilen projemizin ortaya çıkmasına ilişkin olarak geçmişte kalan doğru bilgiyi öncelikle paylaşma ihtiyacı ortaya çıkmıştır.

Uzun bir süredir yurt dışındaki gelişmeleri takip ettiğimiz ve yazmayı düşündüğümüz bir konu, nihayetinde önümüze bir rekabet ihtilafı sebebiyle mütalaa talebiyle gelmişti. Teknik ve hukukî yönden oldukça yoğun ve yorucu bir sürecin sonunda hazırlanmış olan hukuki mütalaamız, 02.07.2019 tarihli olarak VESTEL lehine Rekabet Kurumuna sunulmuştur. Rekabet Kurulu önünde 17.12.2019 tarihli Sözlü Savunma toplantısında bu mütalaamızdaki görüşlerimizi anlatma fırsatına kavuşmuştuk. Böylece çok teknik ve ayrıntılı bir husus olan patent ve SEP konusundaki farklılığın anlaşılması sağlanmış ve rekabet hukuku açısından önemi ve sonuçları anlatılmıştır. Akabinde, bu konuya ilişkin soruşturma raporundaki aksi kanaate rağmen Kurul, bizim görüşümüzü kabul etmiş olduğundan, çok önemli ve bir ilk içtihat olma özelliği taşıyan bir karar vermiştir. Zira ABAD’ın ön kararları ve bazı Avrupa ülkelerindeki mahkeme kararları dışında Rekabet Kurulu, Vestel-Philips kararıyla Avrupa'da ilk kez bir rekabet otoritesi olarak doğrudan bu konuyu inceleyerek karar vermiştir. Bir akademisyen için elbette en önemli husus; görüşlerimizin ilgili mercilerce kabul görüp içtihadî nitelik kazanmasıdır. Bu gelişmeleri ve ortaya çıkan tartışmaları gelecek yayınlara aktarmak için hazırladığımız doçentlik tezine alınarak işlenmiştir. 2021 yılında yayımlanmış olan kitabımızda "Hamdi PINAR: DİJİTAL EKONOMİ HUKUKU KAPSAMINDA YENİ İŞ MODELLERİNİN VE TEKNOLOJİLERİN TİCARET VE REKABET HUKUKU BOYUTU", Ankara 2021, s. 180 vd. SEP ve FRAND konusuna ilişkin temel esaslar ile Kurul’un gerekçeli kararı incelenmiştir:

“5. Hukuku Türk Rekabet Hukukunda SEP’e İlişkin İlk Karar: Vestel-Philips Kararı

[…] 1958 yılından beri Avrupa Birliği’nde rekabet hukuku uygulanırken Türk rekabet hukukuna ilişkin 4054 sayılı Kanun 1995 yılında çıkarılmış ve Kurul ise 1997 yılından itibaren aktif hale gelmiştir. 2019 yılında verilen Vestel-Philips kararının önemi; Güney Kore ve Çin gibi bazı ülkelerde rekabet otoriteleri tarafından alınan kararlar bulunsa da Avrupa’da bir rekabet otoritesi tarafından alınan ilk kararlardan biri olmasıdır. Söz konusu kararın bir diğer ve esaslı önemi ise, SEP sahipleri karşısında genelde lisans alan konumunda olan Türk üreticilerinin maruz kaldıkları rekabete aykırı eylemlerin cezalandırılmış olmasıdır. […]”

Temel esaslarla bağlantılı alanlara ilişkin doğru bilgi, tespit ve muhakemelere dayanan bir çalışma, uygulamaya da doğru bir istikâmet çizecektir. 2019’dan günümüze gelen süreçte elbette bazı akademik çalışmalar ise makale ve yüksek lisans tezi düzeyinde gerçekleştirilmiştir. Ancak rekabet hukuku perspektifinden fikri mülkiyet hukuku alanı özelinde patent, patentle bağlantılı SEP, lisans sözleşmesi, bu kapsamda FRAND yükümlülükleri ile gelişen dijital teknolojilerdeki inovasyonların ve özellikle bu alandaki standardizasyonlar yoluyla hayatımızın merkezinde oynayacağı rol ile buradaki uyuşmazlıkların çözüm yollarının ayrıntılı olarak incelenmesi ve çözümlerin ortaya konulmasının zamanı gelmiştir. Bu amaçla, birçoğunu öğrencilik yıllarından tanıdığım genç ve gelecekte bu alandaki akademik boşluğu en iyi biçimde doldurabilecek parlak bir ekiple başvurduğumuz bu projemiz kabul görmüştür. Bu projemizin yaygın etkisi kısaca “Türk teknoloji şirketlerinin uluslararası rekabet gücünü artırması, bu alandaki uzman insan kaynağının yetiştirilmesi, mevzuattaki eksikliklerin ve boşlukların giderilmesi ile ex ante ve ex post denetim yapacak kurumsal bir yapının kurulması sağlanarak tüm paydaşlara yol gösterici yeni bakış açıları kazandırması” olarak ifade edilmiştir. Gayret bizden…